Қазақстанда дәрігерлерге, техникалық мамандарға, жұмысшы кәсіптерінің өкілдеріне және IT саласының қызметкерлеріне сұраныс жоғары. Ал 2035 жылға дейін ел экономикасына 2,9 миллион маман қажет болуы мүмкін. Бұл еңбек нарығында қандай кәсіптерге басымдық беріліп отырғанын және болашақта қай бағыттарда жұмыс табу мүмкіндігі жоғары екенін көрсетеді.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ақпараттық жүйелеріндегі деректерге сәйкес, кадр тапшылығы әсіресе денсаулық сақтау саласында байқалады. Сонымен қатар өндіріс, құрылыс, энергетика, көлік және цифрлық технологиялар бағыттарында білікті мамандарға қажеттілік бар.
Дәрігерлерге сұраныс жоғары
Денсаулық сақтау саласында бірқатар мамандық бойынша бос жұмыс орындары көп болғанымен, жұмыс іздеушілердің түйіндемесі жеткіліксіз.
Мәселен, акушер-гинекологтарға арналған 469 бос жұмыс орнына небәрі 100 түйіндеме тіркелген. Педиатрлардың 448 бос орнына 139 түйіндеме, ал анестезиолог-реаниматологтардың 300 бос орнына 75 түйіндеме ғана ұсынылған.
Бұдан бөлек, онколог, неонатолог және эндокринолог мамандарына да қажеттілік жоғары.
Бұл деректер аталған бағыттарда кадр тапшылығы бар екенін көрсетеді. Алайда нақты жұмысқа орналасу мүмкіндігі өңірге, еңбек өтіліне және маманның біліктілігіне байланысты.
Жұмысшы мамандықтары да сұранысқа ие
Еңбек нарығында электрик, механик, слесарь, дәнекерлеуші, машинист, жабдық операторы, құрылысшы және жүргізуші сияқты мамандарға сұраныс сақталып отыр.
Инженерлер мен өндірістік процестерді автоматтандыру саласының мамандарына да қажеттілік артып келеді. Бұған жаңа өндіріс орындарының ашылуы, кәсіпорындардың жаңғыртылуы, тұрғын үй құрылысы және көлік-энергетикалық инфрақұрылымның дамуы әсер етуде.
Қазіргі жұмыс берушілер үшін тек дипломның болуы жеткіліксіз. Практикалық тәжірибе, кәсіби дағдылар және заманауи технологиялармен жұмыс істей білу де маңызды.
IT саласында қандай мамандар қажет?
Бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеушілер, қолданбалы бағдарламалар жасаушылар және басқа да IT-мамандар еңбек нарығындағы сұранысқа ие кәсіптер қатарында.
Кәсіпорындарда автоматтандыру жүйелері мен жасанды интеллект технологияларының енгізілуі цифрлық құралдарды меңгерген қызметкерлердің маңызын арттырып отыр. Сондықтан кәсіби біліммен қатар цифрлық сауаттылықты дамыту да өзекті.
2035 жылға дейін 2,9 миллион маман қажет
Ұзақ мерзімді болжамға сәйкес, 2035 жылға дейін Қазақстан экономикасына 2,9 миллион маман қажет болады. Бұл қажеттіліктің жартысынан астамы жұмысшы кәсіптеріне тиесілі.
Осыған байланысты техникалық және кәсіптік білім берудің маңызы артып келеді. 2026 жылы сұранысқа ие мамандықтар тізімі 51-ден 174-ке дейін кеңейтілді. Оған инженерия, құрылыс, өңдеу өнеркәсібі, биотехнология, жасыл және атом энергетикасы бағыттары енгізілген.
Колледж студенттері жұмыс берушілермен бірге тәжірибе жинақтайды
Мамандарды еңбек нарығының нақты қажеттіліктеріне сай даярлау үшін дуальды оқыту жүйесі дамып келеді.
ҚР Үкіметінің деректеріне сәйкес, бұл жүйемен 552 колледждің 138 мың студенті қамтылған. Оқыту процесіне шамамен 11 мың кәсіпорын қатысады. Сонымен қатар 43 мың студент жұмыс берушілердің нысаналы тапсырысы бойынша білім алып жатыр.
Дуальды оқыту студенттерге теориялық біліммен қатар кәсіпорындарда тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді. Бұл олардың болашақ мамандығын тереңірек меңгеріп, оқу аяқталғаннан кейін жұмысқа орналасу мүмкіндігін арттыруға көмектеседі.
Мамандық таңдарда нені ескеру керек?
Еңбек нарығындағы сұранысты ескеру мамандық таңдауда маңызды болғанымен, шешім қабылдағанда адамның қызығушылығы, қабілеті және кәсіби мақсаты да назардан тыс қалмауы керек.
Жаңа кәсіп меңгергісі немесе біліктілігін арттырғысы келетін азаматтар қысқа мерзімді кәсіптік оқыту және қайта даярлау бағдарламаларын қарастыра алады. Мұндай мүмкіндіктер жұмыс іздеп жүрген адамдарға да, кәсіби бағытын өзгертуді жоспарлаған азаматтарға да пайдалы болуы мүмкін.
Жалпы, еңбек нарығындағы негізгі мәселе мамандардың жалпы санына ғана емес, олардың біліктілігінің жұмыс берушілер талаптарына сәйкес келуіне де байланысты. Сондықтан кәсіби білімді тәжірибемен ұштастыру, жаңа технологияларды меңгеру және еңбек нарығындағы өзгерістерді бақылау болашақта жұмыс табу мүмкіндігін арттыруға ықпал етеді.
